Ceza Soruşturmasında Ön Ödeme Uygulaması ve Şüphelinin Hakları
Ceza soruşturmalarında ön ödeme müessesesi, belirli suçlar bakımından şüpheli hakkında doğrudan kamu davası açılmasını engelleyen önemli bir hukuki imkândır. Ancak ön ödeme, her durumda otomatik olarak uygulanması gereken bir yol olmayıp, yeterli şüphenin varlığı ve usule uygun tebligat şartlarına bağlıdır. Bu yazıda, ön ödeme müessesesinin savunma açısından önemi, şüphelinin ve müdafiinin hakları ile Yargıtay içtihatları ışığında ele alınmaktadır.
Ön Ödeme Müessesesinin Savunma Açısından Önemi
Ön ödeme müessesesi, ceza soruşturması sürecinde belirli suçlar bakımından şüpheli hakkında doğrudan kamu davası açılmasını engelleyen, ceza muhakemesine özgü bir kurumdur. Bu yönüyle ön ödeme, yalnızca şekli bir ödeme imkânı olmayıp, şüphelinin ceza yargılamasına muhatap olmadan dosyanın sonuçlandırılmasını sağlayan önemli bir hukuki güvencedir.
Bununla birlikte ön ödeme uygulaması, her soruşturmada otomatik olarak kabul edilmesi gereken bir yol değildir. Zira ön ödeme teklifinin yapılabilmesi için, kamu davası açılmasını gerektirecek nitelikte yeterli şüphenin bulunması zorunludur. Yeterli şüphenin bulunmadığı hâllerde, şüpheliye ön ödeme teklif edilmesi hukuken tartışmalı hâle gelir ve bu durumda şüpheli veya müdafii tarafından kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi talep edilebilir.
Savunma açısından bakıldığında, ön ödeme tebligatının şüpheliye yöneltilmesi, şüphelinin suçu işlediğinin peşinen kabulü anlamına gelmez. Şüpheli, ön ödeme bedelini ödemek suretiyle dosyanın kapanmasını tercih edebileceği gibi, suçu işlemediğini ileri sürerek ön ödeme yoluna gitmeme ve hukuki itirazlarını sürdürme hakkına da sahiptir. Bu kapsamda ön ödeme müessesesi, şüpheli bakımından bir zorunluluk değil, bir tercihtir.
Özellikle uygulamada, ön ödeme bildiriminin usule aykırı şekilde tebliğ edilmesi, suçun ön ödeme kapsamına girmemesi veya belirlenen bedelin hatalı hesaplanması gibi durumlarla sıklıkla karşılaşılmaktadır. Bu hâllerde müdafiin aktif rol üstlenerek ön ödeme bildiriminin hukuka uygunluğunu denetlemesi, gerektiğinde bildirimin düzeltilmesini veya tamamen iptalini talep etmesi, savunma hakkının etkin kullanımı bakımından büyük önem taşımaktadır.
Sonuç olarak ön ödeme müessesesi, doğru ve yerinde uygulandığında şüpheli lehine önemli bir avantaj sağlamakta; ancak hatalı veya aceleyle kabul edilmesi hâlinde telafisi güç sonuçlara yol açabilmektedir. Bu nedenle ön ödeme sürecinin, her somut olayın özellikleri dikkate alınarak ve savunma stratejisi çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
▶ Hüküm tarihinden sonra, 02.12.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun’un 12. maddesi ile değişik 5237 sayılı TCK’nın 75. maddesi uyarınca sanık …’e yüklenen yasak niteliği haiz mermi bulundurma suçunun temas ettiği 6136 sayılı Kanun’un 13/4. maddesinde düzenlenen suçun ön ödeme kapsamına alındığı anlaşıldığından, sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması bozmayı gerektirmiştir.(Yargıtay 4.CD (E:2014/38671 K:2019/1703 T:11.02.2019)
▶ Ön ödeme ihtarını içeren tebligatın öncelikle MERNİS adresine doğrudan 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesi uyarınca yapılmasının usule aykırı olduğu gözetilerek TCK’nın 75. maddesi hükümlerine göre usulüne uygun ön ödeme teklifinde bulunulup sonucuna göre kamu davasının düşmesine veya davaya devamla sanığın mahkûmiyetine karar verilmesi yerine yazılı şekilde beraatine karar verilmesi kanuna aykırıdır. (YARGITAY 19. CD (E:2020/323 K:2020/2061 T:26.02.2020)
Uslu Hukuk Bürosu | Ceza Hukuku Alanında Profesyonel Hukuki Destek
Uslu Hukuk Bürosu, Avukat Alperen Ekrem USLU Denizli ilinde ceza hukuku alanında yürüttüğü çalışmalar kapsamında; soruşturma ve kovuşturma evresinde şüpheli ve sanıkların savunma haklarının etkin şekilde korunmasını amaçlamaktadır. Ön ödeme müessesesi, uzlaştırma, kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi, kamu davasının düşmesi ve ceza yargılamasına ilişkin tüm süreçler, her dosyanın somut özellikleri dikkate alınarak titizlikle değerlendirilmektedir.
Ceza soruşturması sürecinde ön ödeme bildirimi ile karşılaşılması hâlinde, bildirimin hukuka uygunluğu, suçun ön ödeme kapsamına girip girmediği ve kamu davası açmaya yeterli şüphenin bulunup bulunmadığı hususlarında, Uslu Hukuk Bürosu ceza hukuku alanında profesyonel hukuki destek sunmaktadır.
Denizli ceza avukatı arayışında olan kişiler için, ceza muhakemesi sürecinin her aşamasında etkin, şeffaf ve sonuç odaklı bir savunma anlayışı benimsenmektedir.
