Dolandırıcılık Suçlarında Artan Mağduriyetler ve Hukukun Arayışı
Son yıllarda özellikle TCK 158 kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçlarında ciddi bir artış yaşandığı herkesin malumudur. Sahte iş ilanları, sosyal medya üzerinden yapılan yönlendirmeler, “kartını kirala – kolay para kazan” vaatleri ve dijital mecralar üzerinden yürütülen organize dolandırıcılık faaliyetleri, binlerce insanı mağdur etmektedir.
Bu mağduriyetlerin en ağır tarafı ise, asıl fail olmayan kişilerin ceza yargılamasında sanık sıfatıyla yargılanmasıdır.
Bugün karşımıza çıkan dosyalarda;
- İşe alındığını düşünerek banka hesabını kullandıran gençler,
- Okuma yazması dahi olmayan, adına açılan hesaptan habersiz yaşlı teyzeler,
- “Bir iki işlem yap, komisyon al” denilerek kandırılan üniversite öğrencileri,
- Sosyal ve ekonomik çaresizlik içinde yönlendirilen vatandaşlar
kendilerini bir anda nitelikli dolandırıcılık sanığı olarak mahkeme salonlarında bulmaktadır.
Oysa bu kişiler, çoğu zaman ne dolandırıcılık kastına sahiptir, ne de işlenen fiilin bir suç oluşturduğunu bilmektedir. Buna rağmen uzun süre tutuklama tehdidiyle, adli kontrolle, yargılama baskısıyla karşı karşıya kalmakta; toplum nezdinde damgalanmakta ve ciddi bir hak kaybına uğramaktadır.
Ne yazık ki, uygulamada uzun süre boyunca “hesabını kullandıran herkes faildir” şeklindeki ezber yaklaşım, mağduriyetleri daha da derinleştirmiştir. Oysa ceza hukukunun temel ilkesi açıktır:
Kusur yoksa ceza da yoktur.
İşte tam da bu noktada, aşağıda paylaşılan Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi’nin kararı, dolandırıcılık suçları bakımından son derece önemli ve emsal nitelikte bir içtihat ortaya koymaktadır.
Bu karar;
- TCK 30 kapsamında kaçınılmaz hatayı,
- Fail ile mağdur ayrımını,
- Sosyal, kültürel ve bireysel şartların ceza sorumluluğuna etkisini
net bir şekilde ortaya koyarak, ceza hukukunun kanayan yaralarından birine pansuman olmuştur.
Elbette bu karar, ülkedeki tüm dolandırıcılık mağduriyetlerini tek başına ortadan kaldırmayacaktır. Ancak en azından; fail olmayan insanların cezalandırılmasının önüne geçilmesi, hukuka olan güvenin yeniden tesis edilmesi ve adalet duygusunun zedelenmemesi adına umut verici bir adımdır.
Aşağıda yer verilen karar; yalnızca bir mahkeme kararı değil, aynı zamanda “her hesabı kullanılan suçlu değildir” diyen güçlü bir hukuki duruştur.
Banka Hesabı Kullandırmanın Her Halde Suç Oluşturmayacağına İlişkin Konya BAM 8. Ceza Dairesi Kararı
KONYA BAM 8. CEZA DAİRESİ 2025/4657 Esas, 2025/5334 K
“İncelenen dosya içeriğinden, iş arayan sanık …’ın sahibinden.com sitesinde görmüş olduğu iş ilanı ile ilgili olarak tespit edilemeyen şüpheli veya şüpheliler ile yaptığı yazışmalar sonucunda, işe alındığından bahisle, banka hesabına gelen suça konu dolandırıcılık mahsulü paraları kendisine bırakılan miktarları düştükten sonra kalan miktarları şahısların talimatı ile kripto paraya çevirerek görüştüğü şahsın kripto para cüzdanına aktaran sanığın, kandırılmak suretiyle kendisine ait banka hesap bilgilerinin nitelikli dolandırıcılık suçunda kısa zaman aralığı içerisinde kullandırılması şeklinde hataya düşürüldüğü anlaşıldığından, Ceza Genel Kurulu; 23.06.2022 tarihli 2018/14-226 esas ve 2022/478 karar sayılı kararında; TCK 30/4 fıkrasında, kişinin işlediği fiilden dolayı kusurlu sorumlu tutulabilmesi için, bu fiilin de haksızlık oluşturduğunu bilmesi gerektiği, buna göre fail, işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu konusunda kaçınılmaz bir hataya düşmüşse, diğer bir ifadeyle, eyleminin hukuka aykırı olmadığı, haksızlık oluşturmadığı, meşru olduğu düşüncesiyle hareket etmişse yanılgısı içinde bulunduğu şartlar bakımından kaçınılmaz nitelikte ise yargılandığı müsnet suçtan cezalandırılamayacağı, hatanın kaçınılmaz olduğunun belirlenmesinde, kişinin bilgi düzeyi, aldığı eğitim, içerisinde bulunduğu sosyal-kültürel çevre şartları göz önünde bulundurularak, sanık …’ın işe alındığından bahisle kandırılıp kısa zaman süreci içerisinde banka hesaplarını müsnet suçta kullandırması şeklinde asli olarak iştirak ettiği nitelikli dolandırıcılık eyleminde kaçınılmaz hata sebebiyle TCK 30/1 ve CMK 223/3-d maddeleri uyarınca ceza verilmesine yer olmadığı karar yerine yazılı şekilde hüküm açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi hukuka aykırı olduğundan, sanık müdafiinin istinaf iddiaları bu nedenle yerinde ise de; 05/08/2017 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7035 sayılı yasanın 15. maddesi ile değişik C.M.K.’nun 280/1-a maddesi yollamasıyla C.M.K.’nun 303/1-a maddesi gereğince, olayın daha ziyade aydınlanması gerekmeden ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi suretiyle hukuka aykırılığın düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, ilk derece mahkemesinin sanık … hakkında Bilişim Sistemleri Banka veya Kredi Kurumlarının Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Dolandırıcılık suçundan verdiği hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın kaldırılarak, sanık hakkında hata nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığına karar vermek gerektiği ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.”
Hukuki Destek Hakkında
Ofisimiz Denizli merkezli olmakla birlikte, Türkiye’nin dört bir yanında yürütülen dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık (TCK 157–158) dosyalarını sistematik ve stratejik bir yaklaşımla ele almaktadır.
Özellikle;
- Sahte iş ilanları nedeniyle banka hesabı kullandırılan,
- “Kart kiralama” vaadiyle suça sürüklenen gençler,
- Bilgisi ve iradesi dışında hesapları kullanılan yaşlı ve savunmasız kişiler
bakımından oluşan cezai mağduriyetlerde, dosyanın ilk aşamasından itibaren kast–kusur–kaçınılmaz hata ekseninde etkin bir savunma stratejisi oluşturulması büyük önem taşımaktadır.
Bu tür dosyalarda emsal kararlar ışığında, somut olayın özelliklerine göre hukuki yol haritası belirlemek ve telafisi güç hak kayıplarının önüne geçmek amacıyla profesyonel destek alınması gerekmektedir.
Dolandırıcılık suçlarına ilişkin dosyalarınızda hukuki değerlendirme ve danışmanlık almak için
Uslu Hukuk Bürosu – Av. Alperen Ekrem Uslu ile iletişime geçebilirsiniz.
